Ở Khoa Giải phẫu bệnh, mỗi bệnh phẩm không chỉ là một mẫu mô được gửi đến xét nghiệm mà còn là dữ liệu chuyên môn quan trọng giúp làm rõ bản chất tổn thương, hỗ trợ bác sĩ lâm sàng chẩn đoán và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Vì vậy, quy trình tiếp nhận, xử lý bệnh phẩm và trả kết quả luôn phải được thực hiện chặt chẽ, đồng bộ và chính xác.

Theo hướng dẫn của College of American Pathologists, chất lượng chẩn đoán giải phẫu bệnh phụ thuộc rất lớn vào toàn bộ chuỗi công việc từ nhận mẫu, ghi nhận thông tin, xử lý kỹ thuật đến đọc lam và phát hành báo cáo. Với chuyên ngành da liễu, điều này càng có ý nghĩa trong các trường hợp sinh thiết u da, tổn thương viêm kéo dài, bệnh da bọng nước hoặc những ca cần làm thêm hóa mô miễn dịch để hỗ trợ chẩn đoán.

Quy trình khái quát tại khoa

Để người đọc dễ hình dung, quy trình làm việc tại Khoa Giải phẫu bệnh có thể tóm lược theo 4 chặng chính dưới đây. Tùy từng loại bệnh phẩm và yêu cầu lâm sàng, một số bước có thể cần phối hợp thêm kỹ thuật đặc biệt hoặc hội chẩn chuyên môn.

1. Tiếp nhận bệnh phẩm: bước đầu tiên nhưng có ý nghĩa quyết định

Khi bệnh phẩm được chuyển đến khoa, nhân viên tiếp nhận cần đối chiếu đầy đủ giữa mẫu bệnh phẩm, phiếu chỉ định và thông tin người bệnh. Những dữ liệu cơ bản như họ tên, tuổi, mã hồ sơ, vị trí lấy bệnh phẩm, loại thủ thuật, chẩn đoán lâm sàng sơ bộ và yêu cầu xét nghiệm phải được ghi nhận rõ ràng.

Việc kiểm tra từ đầu giúp hạn chế nhầm lẫn mẫu, tránh thiếu thông tin lâm sàng và tạo nền tảng cho các bước xử lý tiếp theo. Trong thực hành giải phẫu bệnh, một bệnh phẩm được ghi nhãn không đầy đủ hoặc không thống nhất với hồ sơ có thể làm ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của kết quả.

Cùng với đó, tình trạng bảo quản mẫu cũng rất quan trọng. Bệnh phẩm cần được đặt trong môi trường phù hợp, vận chuyển an toàn và chuyển đến khoa trong điều kiện bảo đảm chất lượng. Ở những trường hợp có chỉ định sinh thiết tức thì bằng cắt lạnh, quy trình tiếp nhận còn phải bảo đảm tính khẩn trương để đáp ứng yêu cầu trong phẫu thuật.

2. Xử lý bệnh phẩm: khâu kỹ thuật tạo nên chất lượng tiêu bản

Sau khi tiếp nhận, bệnh phẩm được ghi sổ hoặc nhập hệ thống, phân loại và chuyển sang các công đoạn xử lý chuyên môn. Tùy loại bệnh phẩm, nhân viên kỹ thuật và bác sĩ giải phẫu bệnh sẽ tiến hành mô tả đại thể, lựa chọn vùng cần lấy mẫu, cắt lọc mô và thực hiện quy trình xử lý mô theo đúng yêu cầu kỹ thuật.

Với bệnh phẩm mô bệnh học thường quy, quy trình thường bao gồm cố định, xử lý mô, đúc paraffin, cắt mảnh mỏng trên máy vi thể, nhuộm và dán lam để chuẩn bị cho bước đọc kính hiển vi. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự cẩn trọng, vì sai sót nhỏ ở khâu kỹ thuật cũng có thể ảnh hưởng đến hình ảnh mô học và khả năng chẩn đoán.

Theo thông tin công khai của Bệnh viện Da liễu Trung ương Quy Hòa, Khoa Giải phẫu bệnh hiện đang triển khai các kỹ thuật như mô bệnh học thường quy, sinh thiết tức thì bằng cắt lạnh và hóa mô miễn dịch. Điều này cho phép khoa không chỉ xử lý các bệnh phẩm thường quy mà còn hỗ trợ các ca cần kết quả nhanh trong phẫu thuật hoặc cần marker chuyên sâu để làm rõ bản chất tổn thương.

3. Đọc kết quả và hoàn thiện chẩn đoán

Sau khi có lam kính đạt chất lượng, bác sĩ giải phẫu bệnh tiến hành đọc tiêu bản, đối chiếu với dữ liệu lâm sàng và đưa ra nhận định chuyên môn. Trong nhiều trường hợp, đây là bước quyết định giúp xác định tổn thương là viêm, lành tính, tiền ung thư hay ác tính; đồng thời cung cấp thêm các đặc điểm có giá trị định hướng điều trị.

Khi tiêu bản thường quy chưa đủ để kết luận, khoa có thể chỉ định hoặc phối hợp thực hiện thêm kỹ thuật bổ sung như hóa mô miễn dịch, nhuộm đặc biệt hoặc trao đổi liên chuyên khoa nhằm tăng độ chính xác. Cách tiếp cận này phù hợp với vai trò của giải phẫu bệnh là “tiếng nói cuối cùng” trong nhiều chẩn đoán mô bệnh học.

Báo cáo giải phẫu bệnh sau đó được hoàn thiện với các nội dung quan trọng như mô tả vi thể, chẩn đoán kết luận và phần nhận xét khi cần thiết. Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ, báo cáo giải phẫu bệnh là một tài liệu y khoa có giá trị trực tiếp đối với chẩn đoán, đánh giá tiên lượng và lập kế hoạch điều trị cho người bệnh.

4. Trả kết quả: khép kín quy trình, mở ra quyết định điều trị

Trả kết quả không chỉ là khâu hành chính mà là bước kết nối giữa cận lâm sàng và lâm sàng. Kết quả giải phẫu bệnh cần được phát hành đúng người bệnh, đúng hồ sơ và đúng thời điểm, đồng thời bảo đảm rõ ràng, mạch lạc để bác sĩ điều trị có thể sử dụng hiệu quả trong thực hành.

Thời gian trả kết quả có thể khác nhau tùy loại bệnh phẩm, độ phức tạp của tổn thương và việc có cần làm thêm kỹ thuật bổ sung hay không. Với những trường hợp thường quy, kết quả được trả theo quy định của bệnh viện; còn với các trường hợp cần cắt lạnh, yêu cầu hội chẩn hoặc làm hóa mô miễn dịch, thời gian có thể được điều chỉnh phù hợp với yêu cầu chuyên môn.

Trong thực tế, một kết quả được trả đúng, đủ và kịp thời sẽ góp phần rút ngắn thời gian chờ đợi của người bệnh, hỗ trợ bác sĩ ra quyết định sớm và nâng cao chất lượng điều trị toàn viện.

Ý nghĩa của một quy trình chuẩn

Quy trình tiếp nhận, xử lý bệnh phẩm và trả kết quả tại Khoa Giải phẫu bệnh là chuỗi công việc liên hoàn, trong đó mỗi mắt xích đều có vai trò quan trọng. Từ việc kiểm tra thông tin ban đầu, xử lý kỹ thuật chính xác đến đọc kết quả và phát hành báo cáo, tất cả đều hướng đến mục tiêu chung là bảo đảm chất lượng chẩn đoán.

Đối với Bệnh viện Da liễu Trung ương Quy Hòa, nơi thường xuyên tiếp nhận các bệnh lý da liễu phức tạp và bệnh phẩm nghi ngờ ung thư da, một quy trình chuẩn tại Khoa Giải phẫu bệnh không chỉ giúp nâng cao độ chính xác chuyên môn mà còn góp phần xây dựng niềm tin cho người bệnh, bác sĩ lâm sàng và toàn bộ hệ thống khám chữa bệnh.

Tài liệu tham khảo

1) BV Da liễu Trung ương Quy Hòa. Khoa Giải phẫu bệnh. Trang thông tin khoa trên website bệnh viện.

2) BV Da liễu Trung ương Quy Hòa. Giải phẫu bệnh trong chẩn đoán khối u ác tính ở da tại Bệnh viện Da liễu Trung ương Quy Hòa. Bài chuyên đề, đăng ngày 04/07/2023.

3) Lott R, Tunnicliffe J, Sheppard E, Santiago J, Hladik C, Nasim M, Zeitner K, Haas T, Kohl S, Movahedi-Lankarani S. Practical Guide to Specimen Handling in Surgical Pathology. College of American Pathologists; Version 11.0, September 2023.

4) National Cancer Institute. Surgical Pathology Reports. Updated August 8, 2022.